Егор Жирков

БµгµІІµ кірсµґµµ суолтатын маннык кірібµн – ійбµтµн-санаабытын тµмµі±µІ, санаабытын кµµґµрдµі±µІ. «Республика интэриэґин туруулаґыа±ыІ» диэн хамсааґыны кі±µлээґин бу кірсµґµµттэн тахсара суолталаах буолуо±а.

        Конституция боппуруоһугар киирдэххэ – боппуруос бастаан алтынньы ыйга буолбут  сессия повесткатыгар баара. Бу бала±ан ыйын 23 кµнµнээ±и борокуруор бырачыаґын туґунан этэбин. Онно уґуллубата±а буоллар, ба±ар, бырачыас алтынньыга ылыллан да хаалбыт буолуон сіп этэ.

        Итиэннэ, борокуруор тыл этэр кµнµгэр Ил Тµмэн састааба бэриммэтэ, «маннык сатаммат» диэн санаатын кµµстээхтик эттэ. Ол гынан баран, биґиги ситэриилээх-толоруулаах былаас, республика салалтатын позициятын кытары биир кірµµлээх буоламмыт итинник та±ыста диэххэ наада. Норуот долгуйар, айманар боппуруоґа диэн салалтабыт позицията баар. Президент уонна правительство хайата ордук статустаа±ый диэІІэ, прокурор бырачыаґыгар «Республика президенэ буолбакка республика правительствота ситэриилээх былаас µрдµкµ уоргана буолуохтаах» диэн суруйбут. Онтуката прокуратура тус санаата буолар. ДьиІинэн, Россия ханнык да сокуонугар оннук суох. Онон прокурор сокуону кірµµнэн буолбакка, политиканы быґаарыынан дьарыктанан эрэр диэн Ил Тµмэн трибунаттан эппитим. Ол аата, республика прокурор протеґын ылынна±ына, Президени вице-президент курдук улахан туох да боломуочуйата суох инстанция оІорон кэбиґэр, Правительство – государственнай былаас µрдµкµ уоргана буола тµґэр уонна туох баар боломуочуйа киниэхэ буолан хаалар. Президент Англия королеватын курдук представительнай эрэ функциялаах буолан хаалар. Онон прокуратура ханнык эрэ чиновнига тексинэн кірін ис хоґоонун ситэ ійдіібіккі этии киллэрбитин правительство сібµлэґиэ буолла±а дии.

        Бырачыас Конституция±а эрэ буолбакка, атын сокуоннарга эмиэ баар. Ол иһин Конституцияны кімµскµі±µІ диэни таґынан, республика интэриэґигэр туруулаґыа±ыІ диэн хайысханы эбии этэбин. Кэнники сессия±а іссі икки сокуоІІа прокуратура туруорсуутун кірµµ – тохтотуу буолбута. Сокуоннары туох да кырыйыы – сарбыйыы барыан сіп этэ. Биирэ «О драгоценных металлах и драгоценных камнях», иккиґэ – µірэх сокуонугар уонна «Национальнай-региональнай компонент» боппуруоґугар. Холобура, µгµс киґи убаастыыр, билэр киґитэ, коллегабыт Евсеев Матвей Николаевич кімµс сокуонуттан бэйэбит аккаастаныаххайыІ диэн сессия±а эттэ.

        Биґиги бµгµІІµ тµмсµµбµтµнэн депутаттарбытыгар, парламент комитеттарыгар «республика интэриэґин кімµскээІ, туруулаґыІ» диэн туґаайыыта оІоруоххайыІ.

        Подласенко туох диэбитэй биґиэхэ: «Эһиги сокуону кэґээри олоро±ут. Уон кµнµнэн сокуоІІутун уларыта охсуІ», - диэн ыххайыы оІорбута.

        Мин хаһыакка суруйбутум, онно быґаарбытым, биґиги іттµбµтµттэн сокуону кэґии суох. Прокурор эттэ да, ол сокуон буолбатах, ол - кини этиитэ, ол - прокуратура µлэґиттэрин суруйуута.

        Конституция бастакы баґыгар конституционнай тутул иґинэн сµрµнэ, ол иґигэр, бэґис ыстатыйатыгар сурулла сылдьар. Республика субъект буоларын таґынан уонна государство диэн этиллэр. 22 ыстатыйа±а сурулла сылдьар: «Вне предела федеральных полномочий республика обладает всей полнотой государственной власти» диэн. Ол аата, биґиэхэ, Саха республикатыгар, государственнай политика ыытыллыахтаах, ол аата, республика государственнай таґымнаах буолуохтаах диэн. Билигин общественность кыттыытынан, бэйэбит республикабыт иґигэр кімµскэнэбит. Онно эрэл толору баар дии саныыбын. Ол гынан баран, общественность наадыйбата±ына балаґыанньа атын буолуон сіп.

  Онон ньимиликээн буолумуо±уІ, конституциябытын кімµскµі±µІ, республикабыт интэриэґигэр туруулаґыа±ыІ диэн ыІырабын!